على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3461
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مقطوع . مقطوف ( maqtuf ) و مقطوفة ( maqtufat ) ص . ع . چيده شده . يق : ثمر مقطوف و ثمار مقطوفة . مقطول ( maqtul ) ص . ع . بريده و كشته . مقطئر ( moqta'err ) ص . ع . خشمناك . مقع ( maq ' ) م . ع . مقع مقعا ( از باب فتح ) : سخت آشاميد شراب و آب را . و مقع الفصيل امه : شير داد بچه شتر را مادرش . و مقع بسوءة ( مجهولا ) : دشنام داده شد و تهمت كرده شد . مقعار ( meq ' r ) ا - ص . ع . رجل مقعار : مردى كه از بن حلق حرف مىزند . و قدح مقعار : قدح فراخ و دورتك . و بنو المقعار : بطنى از تازيان . مقعاص ( meq ' s ) ا . ع . شيرى كه شكار را زود بكشد . مقعالة ( moq ' llat ) ص . ع . صخرة مقعالة : سنگ بزرك جدا ايستاده از زمين . مقعب ( moqa''ab ) ص . ع . آنكه از بن حلق حرف مىزند و كسى كه از بن حلق سخن مىگويد و در وقت حرف زدن دهن خود را مانند كاسه باز مىكند . و حافر مقعب : سم گرد شبيه بكاسه . مقعبة ( moqa''abat ) ص . ع . سرة مقعبة : ناف گرد مانند كاسه . مقعبل ( moqa'bal ) ص . ع . رجل مقعبل القدمين : مردى كه در رفتن پيش پايها را از هم سخت دور مىگذارد . مقعثل ( moq'asell ) ا . ع . تيرى كه خوب و نيكو تراشيده نشده باشد . مقعد ( maq'ad ) ا . ع . نشستنگاه . ج : مقاعد . و هو منى مقعد القابلة : او نيك به من نزديك است . مقعد ( maq'ad ) م . ع . قعد قعودا و مقعدا . ر . قعود . مقعد ( maq'ad ) ا . پ . مأخوذ از تازى - دبر و سوراخ كون و نشستنگاه . و پند و كوسرون و هره . مقعد ( moq'ad ) ا . ع . بچه كركس . و كركسى كه به آن سم داده تا وى را شكار كنند و پرهاى آن را برگيرند . و پستان فرو نشسته . و باصطلاح عروض : هر بيت از شعر كه در آن زحاف واقع شود و يا آنچه در عروض آن نقصانى باشد . و نيز مقعد : نام مردى كه جهة تيرها پر مىساخت . مقعد ( moq'ad ) ص . ع . رجل مقعد الانف : مرد گسترده بينى و آنكه پره بينى وى فراخ باشد . و نيز مقعد : قعاد زده . مقعد ( moq'ad ) و ( moqa''ad ) ا . ع . سپاهى كه مدت خدمت را بانجام رسانيده و معاف از خدمت شده باشد . مقعدات ( moq'ad t ) ع . ج . مقعدة . مقعدات ( moq'ad t ) ا . ع . غوكها و بچههاى مرغ سنگخوار پيش از آنكه برخيزند . مقعدان ( moq'ad n ) ا . ع . درختى كه چريده نمىشود . مقعدة ( maq'adat ) ا . ع . نشستنگاه . ج : مقاعد . مقعدة ( moq'adat ) ا . ع . زنبيل از برگ خرما بافته . و چاهى كه هر چه بكنند به آب نرسد و آن را واگذارند . ج : مقعدات . مقعدد ( moqa'dad ) ا . ع . بچه كركس . و كركسى كه بوى سم داده تا آن را شكار كنند و پرهاى آن را برگيرند . مقعده ( maq'ade ) ا . پ . مأخوذ از تازى - دبر و كون . مقعر ( moqa''ar ) ص . ع . قدح مقعر : كاسهء مغاك . مقعر ( moqa''ar ) ص . پ . مأخوذ از تازى - مغاكدار و عمقدار و عميق . و سطح درونى كرهء مجوف ضد محدب . و آيينه مقعر : آيينهاى كه سطح آن فرو رفته باشد ضد محدب . مقعص ( meq'as ) ا . ع . شيرى كه زود بكشد شكار خود را . مقعط ( moqa''at ) ا . ع . بار گذاشته شده بر پشت ستور . مقعط ( moqa''et ) ص . ع . سختى كنندهء در تقاضاى وام . مقعطة ( meq'atat ) ا . ع . دستار و دستار بزرك . مقعقع ( moqa'qa ' ) ص . ع . زمين خشك با صدا . مقعقع ( moqa'qe ' ) ص . ع . آنكه قداح را در ميسره مىگرداند . مقعنسس ( moq'anses ) ا . ع . سخت و درشت . ج : مقاعس و مقاعيس . مقعوصة ( maq'usat ) ص . ع . گوسپند قعاص زده . مقعوطة ( maq'utat ) ا . ع . سرگينى كه جعل مىغلتاند . مقعى ( moq 'i ) ا . ع . بر كون نشسته . يق : اكل مقعيا . مقفا ( moqaff ) ص . پ . مأخوذ از تازى - داراى قافيه . مقفار ( meqf r ) ا . ع . بيابان بىآب و گياه . مقفر ( moqfer ) ص . ع . ويران شده و خراب و خالى از اهل .